Manja slova Veća slova RSS



Pitajte Ministarstvo


1. Šta je reforma javne uprave?

Reforma javne uprave je reforma same države, odnosno državne i lokane uprave. Složenost procesa ogleda se upravo i u činjenici da sve aktivnosti koje se sprovode moraju imati direktne koristi za građane i privredu. Iz tih razloga javna uprava, koja je uvijek bila unutrašnje pitanje država članica Evropske unije, postala je jedno od tri ključna stuba u procesu proširenja EU. Cilj je da se obezbijedi puna primjena prava EU, ali i osigura jednak tretman svih građana. Reforma javne uprave, u okviru opštih reformskih procesa u Crnoj Gori, predstavlja jedan od ključnih segmenta. Ministarstvo javne uprave, uz kvalitetnu koordinaciju i saradnju sa drugim institucijama koje su uključne u ovaj proces, snažno i posvećeno radi na sprovođenju reforme javne uprave u Crnoj Gori. 

2. Koji je cilj reforme javne uprave?

Strategiju reforme javne uprave u Crnoj Gori 2016-2020. usvojila je Vlada Crne Gore u julu 2016. godine i ona predstavlja ključni strateški dokument za unapređenje javne uprave u Crnoj Gori. Strategijom je definsano da je „opšti cilj reformskih aktivnosti do 2020. godine stvaranje efikasne i servisno opredijeljene javne uprave, koju karakteriše rast povjerenja građana u njen rad”.

3. Koje oblasti obuhvata reforma javne uprave?

Strategijom reforme javne uprave 2016-2020. godine koju je Vlada donijela u julu 2016. godine, definisano je sedam reformskih ciljeva odnosno oblasti koje se odnose na jačanje zakonitosti rada organa državne uprave, kvalitetniju organizaciju državne uprave, unapređenje pružanja usluga i uspostavljanje sistema redovnog mjerenja zadovoljstva građana, jačanje službeničkog sistema uz uspostavljanje merit sistema zapošljavanja, kvalitetnije mehanizme planiranja i koordinacije javnih politika, ali i ključnih pitanja za razvoj lokalnih samouprava u Crnoj Gori. 

4. Ko je zadužen za proces reforme javne uprave?

Aktivnosti reforme javne uprave koordinira Ministarstvo javne uprave, kao novi organ koji je po prvi put u sistemu javne uprave Crne Gore uspostavljen 2016. godine.

Kada su u pitanju nosioci aktivnosti Strategije reforme javne uprave 2016-2020, Ministarstvo javne uprave bilo je nosilac najvećeg broja – 34. Osim ministarstva, Uprava za kadrove je imala planiranih 10 aktivnosti, Generalni sekretarijat Vlade 6, te Centar za obuku u sudstvu i državnom tužilaštvu 1, Ministarstvo finansija 6, Ministarstvo održivog razvoja i turizma 1, Zajednica Opština Crne Gore 2, Agencija za slobodan pristup informacijama 1.

5. Na koji način EU pomaže reformu javne uprave?

Evropska unija kontinuirano ulaže u Crnu Goru i najveći je donator, a jedna od ključnih oblasti pored vladavine prava i ekonomskih reformi, je reforma javne uprave. Odgovornim radom i dobrim rezultatima u prethodnom periodu stvoreni su preduslovi da Evropska komisija, prije svega, prepozna, a zatim i pruži i finansijsku podršku procesu reforme javne uprave kroz sektorsku budžetsku podršku.

Podrška reformi javne uprave u Crnoj Gori ima za cilj da unaprijedi kapacitete države u oblasti javne uprave kako bi se postigli specifični ciljevi programa koji se poklapaju sa opredjeljenjem Vlade da stvori efikasnu, servisno orjentisanu i transparentniju javnu upravu.

6. Šta je sektorska budžetska podrška?

Dodatni podsticaj i podršku sprovođenju reforme javne uprave predstavlja Finansijski sporazum između Vlade Crne Gore i Evropske komisije o Godišnjem akcionom programu za Crnu Goru za 2017. godinu, dio II koji se odnosi na Sektorsku budžetsku podršku.

Ovaj program realizuje se u okviru sektora Demokratija i upravljanje, a podrazumijeva finansijsku podršku EU u vrijednosti od 15 miliona eura, od čega 12 miliona eura direktne budžetske podrške i 3 miliona eura tehničke podrške. Do sada je posredstvom direktne budžetske podrške isplaćeno 6,1 miliona eura. Početkom decembra 2018. godine isplaćena je prva fiksna tranša za sektorsku budžetsku podršku u iznosu od 4 miliona eura što predstavlja dodatni podstrek prilikom realizacije reformskih aktivnosti u predstojećem periodu, a u decembru 2019. godine 2,1 miliona eura.
 
U prethodnom periodu sredstvima EU posredstvom tehničke podrške u okviru programa Sektorske budžetske podrške podržane su aktivnosti koje se odnose na unapređenje i donošenje novih zakonskih rješenja koji predstavljaju okosnicu zakonodavnog okvira u procesu reforme javne uprave, kako u pogledu stvaranja održive javne uprave sa odgovarajućim brojem zaposlenih koja će biti u stanju da odgovori na potrebe građana i privrede, tako i na poboljšanje javnih usluga.

Sredstvima EU podržan je i projekat uspostavljanja jedinstvenog informacionog sistema za elektronsku razmjenu podataka između državnih registara, što je rezultiralo uspostavljanjem 8 ključnih registara između kojih se vrši razmjena podataka (Centralni registar stanovništva, Centralni registar poreskih obaveznika i osiguranika, registar socijalnih davanja, Obrazovni registar, Registar krivične evidencije itd.). Ovo predstavlja osnovu za povećanje broja elektronskih usluga i unapređenje kvaliteta i pristupačnosti javnih usluga, uz smanjenje ili pojednostavljivanje administrativnih procedura, ali i smanjenje troškova za građane i privredu.

Podrškom je podstaknuta i digitalna transformacija društva i pružanje elektronskih usluga na portalu eUprave. Takođe, napori su uloženi  u oblasti jačanje mehanizama eDemokratije i procesa javnih konsultacija prilikom usvajanja zakona i strategija, a pokrenut je i projekat „Glas građana - ePeticije“  kojim je građanima omogućeno da sa 3 000 potpisa učestvuju u kreiranju javnih politika. Pored toga, pokrenut je portal otvorenih podataka na kojem se nalazi 97 setova podataka.

7. Šta je optimizacija?

Poseban segment reforme javne uprave predstavlja optimizacija javne uprave. Glagol optimizovati znači poboljšati, učiniti boljim, odnosno ekonomičnijim. Optimizacija treba da doprinese stvaranju optimalne javne uprave i kreiranju administrativnih struktura koje na efikasniji način odgovaraju na potrebe građana i privrede, uz istovremeno rasterećivanje državnog i opštinskih budžeta.  

Ovaj proces je, takođe, u funkciji smanjenja učešća rashoda za bruto zarade u bruto domaćem proizvodu i povećanja efikasnosti javne uprave kao servisa privrede i građana. Vlada Crne Gore sprovodi jasno definisanu politiku optimizacije javne uprave koja ima za cilj racionalizaciju broja zaposlenih u javnoj upravi uz poboljšanje kvaliteta javnih usluga i smanjenje učešća zarada zaposlenih u državnom i lokalnim budžetima. Svrha procesa optimizacije nije smanjenje broja zaposlenih, već dovođenje javne uprave na pravu mjeru (rightsizing), povećanje efikasnosti javne uprave i unapređenje kvaliteta javnih usluga, kao i očuvanje fiskalne održivosti. 

8. Koji su ciljevi optimizacije?

Cilj optimizacije je da se pruži podrška uspostavljanju administracije koja na kvalitetniji način odgovara na potrebe građana i privatnog sektora uz istovremeno rasterećivanje državnog i opštinskih budžeta. Ovaj proces odvija se paralelno sa boljim kadrovskim planiranjem i unapređenjem znanja, vještina i kompetencija zaposlenih, kako bi se stvorili uslovi za efikasniju i bolju javnu upravu. 

Optimizacija je vrlo važan proces za reformu javne uprave. Osim što je definisana strateškim dokumentima i Planom optimizacije, ona predstavlja vrlo važnu komponentu za održivost javnih finansija. U prethodnom periodu uspjeli smo da zaustavimo trend povećanja broja zaposlenih u javnoj upravi i što se danas sva zapošljavanja dešavaju u jednoj kontrolisanoj proceduri. Sa druge strane, optimizacija javne uprave se odvija uz čitav set mjera koje treba da osiguraju bolji kvalitet uprave.

9. Koje su ključne mjere optimizacije?

Plan optimizacije daje set horizontalnih, ali i prilagođenih sektorskih mjera za prevazilaženje izazova koje javna uprava ima. Mjere su podijeljene na kratkoročne i dugoročne, a sprovode se u skladu sa specifičnostima centralnog odnosno lokalnog nivoa. 

Kjlučne mjere Plana optimizacije koje su proizvele najviše efekata u kratkom roku, u smislu usporavanja daljeg zapošljavanja, tj. smanjene dinamike rasta zaposlenosti, su:

1.   Ograničavanje zapošljavanja zasnivanjem radnog odnosa na neodređeno i određeno vrijeme u organima državne uprave i javnim ustanovama čiji je osnivač država do 31.12.2019. godine;

2.  Prestanak radnog odnosa na određeno vrijeme istekom roka na koji je radni odnos zasnovan bez mogućnosti produženja do 1.7.2019. godine; 

3.   Promjene akata o sistematizaciji u skladu sa stvarno potrebnim brojem izvršilaca kroz sagledavanje budžetskih i strateških opredjeljenja rada Vlade, uz obavezu smanjenja broja sistematizovanih izvršilaca od 10-30% u odnosu na važeći akt o sistematizaciji, u organima u kojima je ova razlika evidentirana, kao i ograničenje da opšte službe ne mogu imati više od 15% od broja sistematizovanih.

Ključne mjere od kojih se najviše očekuje u srednjem roku su:

1.   Sporazumni prestanak radnog odnosa uz isplatu otpremnine zaposlenom, u skladu sa propisom Vlade; zaključiti sporazum o prestanku radnog odnosa sa zaposlenima koji su se izjasnili da žele sporazumni raskid radnog odnosa sa pravom na isplatu otpremnine tokom 2019. godine;

2.   Reorganizacija državne uprave u skladu sa odredbama novog Zakona o državnoj upravi (spajanje organa, ukidanje organa i sl.);

3. Uspostavljanje unutrašnje organizacione strukture uz smanjenje funkcija, spajanje organizacionih jedinica, ukidanje nivoa na osnovu kriterijuma propisanih posebnim propisom Vlade. 

10. Sta znači sporazumni raskid radnog odnosa?

Donošenjem Odluke o otpremnini u slučaju sporazumnog prestanka radnog odnosa od strane Vlade Crne Gore stvoren je pravni osnov za isplatu otpremnina zaposlenima koji su zainteresovani za sporazumni prestanak radnog odnosa. 

Mjera sporazumnog prestanka radnog odnosa uz isplatu otpremnine definisana je Planom optimizacije javne uprave 2018-2020.  kao ključnim reformskim dokumentom u ovoj oblasti. 

Sporazumni prestanak radnog odnosa zahtijeva saglasnost obje strane - zaposlenog i starješine organa. Samo podnošenje zahtjeva od strane zaposlenog ne podrazumijeva da će sporazum biti zaključen, odnosno da će zaposleni ostvariti pravo na otpremninu. Naime, starješina organa je u obavezi da izvrši procjenu da li se radi o zaposlenom koji je neophodan za nesmetano funkcionisanje organa i da na osnovu ove procjene donese odluku o tome da li se zahtjev zaposlenog odobrava ili odbija. Stoga je odgovornost starješine organa u ovom dijelu velika.

11. Koje su ključne aktivnosti procesa digitalizacije?

Vlada Crne Gore je posvećena digitalnom razvoju i modernizaciji javne uprave. Primjena informacionih tehnologija, interoperabilnost, elektronska uprava, otvoreni podaci predstavljaju osnove za unapređenje rada javne uprave, dalju modernizaciju i transparentnost njenog rada, kao i povećanje efikasnosti i kvaliteta njenih usluga. 

Trenutno se odvija više aktivnosti u Crnoj Gori, sa ciljem da se svi sistemi konsoliduju i omogući građanima i privredi da dobiju kvalitetnu i brzu uslugu od strane javne administracije i na taj način smanje biznis barijere.

Posebno je značajno zaokruživanje normativnog okvira u oblasti digitalizacije javne uprave, ali i unpaređenje digitalne infrastrukture koja predstavlja ključni segment procesa digitalizacije.

Novi Zakon o elektronskoj upravi čija primjena je počela početkom 2020. godine uređuje zakonski okvir za sigurnu i efikasnu elektronsku upravu koja je okrenuta građanima i privredi. Novi Zakon o elektronskoj upravi dodatno uređuje oblast elektronske uprave u Crnoj Gori, a krupan korak ka efikasnijoj i bržoj upravi je mogućnost da građani i privredna komuniciraju sa javnom upravom u bilo koje vrijeme i sa bilo kojeg mjesta.

Pored Zakona o elektronskom dokumentu, Zakon o informacionoj bezbijednosti, Zakon o elektronskoj identifikaciji i elektronskom potpisu, Zakon o upravnom postupku, Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, Zakon o slobodnom pristupu informacijama, Zakon o administrativnim taksama, Zakon o ličnoj karti i dr. čini pravni okvir elektronske uprave.  Na ovaj način zaokružen je pravni okvir i stvaraju se preduslovi za dalji razvoj elektronske uprave, kako na državnom, tako i na lokalnom nivou.

12. Šta je eDMS?

eDMS je moderni sistem za elektronsko upravljanje i arhiviranje dokumenata koji se implementira od 2011. godine u ministarstvima Vlade Crne Gore. Implementacijom sistema za upravljanje dokumentima povećava se efikasnost, smanjuju troškovi, obezbjeđuje usaglašenost sa propisima, poboljšava nivo usluge i štiti životna sredina.

Preko eDMS sistema za elektronsko upravljanje i arhiviranje dokumenata do sada je evidentirano preko 550 hiljada predmeta i skoro milion dokumenata i uključeno 20 institucija i ukupno 2 500 korisnika.
Zahvaljujući eDMS sistemu za elektronsko upravljanje i arhiviranje dokumenata, povećava se efikasnost institucija, jer zaposleni ne moraju da traže dokumenta po registratorima i gube vrijeme u traženju informacija i dokumenata po mrežnim fajl serverima, već iz različitih organizacionih jedinica ili lokacija pristupaju istim informacijama preko svojih kompjutera.
Takođe, rad bez papira smanjuje troškove skladištenja papirne dokumentacije, papira, tonera i fotokopiranja, te doprinosi zaštiti životne sredine i podizanju ekološke svijesti u javnoj upravi.
Upravljanje dokumentima smanjuje i eliminiše potrošnju papira i otpada. ,,Green IT” je oblast koja spada u top deset tehnoloških trendova koji mogu biti ispoštovani primjenom upravljanja dokumentima.

13. Sta su otvoreni podaci?

Otvoreni podaci su slobodno dostupni podaci u otvorenom formatu, pristupačni zainteresovanim stranama, mašinski čitljivi i prilagođeni za ponovnu upotrebu. To su  podaci koji su dostupni na internetu i koji se mogu ponovo upotrijebiti u svrhu različitu od one za koju su nastali. Oni predstavljaju osnove za unapređenje rada javne uprave, dalju modernizaciju i transparentnost njenog rada, kao i povećanje efikasnosti i kvaliteta njenih usluga. 

14. Kako se mogu ponovo upotrijebiti otvoreni podaci?

Ponovna upotreba podataka podrazumijeva mogućnost preuzimanja, distribucije, prilagođavanja, povezivanja sa drugim podacima, integrisanja u poslovne procese, proizvode i usluge i dr. Njihovim objavljivanjem u otvorenom formatu podaci postaju dostupni širem krugu korisnika. Zbog toga je objavljivanje podataka u formatu koji omogućava ponovnu upotrebu od izuzetnog značaja za transparentnost rada javnog sektora. Oni se objavljuju u mašinski čitljivom formatu koji je moguće računarski obrađivati i analizirati.

15. Na kojim portalima se mogu dobiti elektronske usluge?

Portal eUprave www.euprava.me pruža elektronske usluge (eUsluge) i informacije za građane i privredu i na neki način predstavlja elektronski šalter državne uprave. Za razliku od “obične”, putem eUprave građani mogu da pristupe informacijama bez direktnog kontakta i odlaska na šalter, a sajt je prilagođen i za korišćenje putem mobilnih telefona, te mogu dobiti uslugu bilo kada i sa bilo kog mjesta, 24 sata, sedam dana u nedjelji, tokom vikenda i praznicima.

16. Koliko portal eUprave ima usluga?

Na portalu je trenutno dostupno 596 usluga. Ponuđene usluge su u nadležnosti 52 institucije, od čega je 187 elektronskih, a 409 informativnih usluga.

17. Koje su najkorišćenije usluge na portalu eUprava?

Neke od najkorišćenijih usluga su: podnošenje zahtjeva za izvod iz kaznenih i prekršajnih evidencija, prijave za polaganje stručnog ispita u državnim organima, te prijava za studentski kredit. Takođe, na portalu eUprave može se obaviti više usluga iz oblasti obrazovanja: podnijeti zahtjev za izdavanje licence za rad auto škole, zahtjev za izdavanje licence za rad predškolske ustanove, kao i zahtjev za izdavanje saglasnosti na programe i projekte nevladinih organizacija.

Istraživači i naučni radnici u Crnoj Gori imaju mogućnost da preko portala eUprave podnesu zahtjeve za sufinansiranje različitih istraživanja koje organizuje Ministarstvo nauke. Privrednici, takođe, preko portala eUprave mogu da koriste uslugu za podnošenje zahtjeva za dostavljenje podataka iz prekršajne evidencije i zahtjeva za dostavljanje podataka iz kaznene evidencije Ministarstvu pravde. 

Takođe, preko portala eUprave može se podnijeti zahtjev za izdavanje potvrde o rezidentnosti u poreske svrhe, zahtjev za izdavanje uvjerenja o izmirenim svim obavezama po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, te druge usluge u nadležnosti Poreske uprave. 

18. Šta je eDemokratija?

Građanska participacija, odnosno učestvovanje građana u društveno-političkim procesima, s razlogom se smatra jednim od osnovnih indikatora stepena razvoja demokratskog društva i jednim od osnovnih činilaca svakog demokratskog političkog sistema.

eDemokratija predstavlja proces demokratizacije koji se u eri digitalnog doba ne može se razdvojiti od procesa razvoja elektronske uprave. Zahvaljujući informaciono komunikacionim tehnologijama pružaju se kvalitetni alati za direktnu uključenost i učešće građana u društvenim događajima, te doprinosi kvalitenijem formiranju mišljenja građana, kao i povećanju transparentnosti političkih procesa.

eParticipacija je učešće građana u nekom društvenom procesu, donošenju odluka bitnih za njihov život i život zajednice, kao i uslugama u zajednici i preuzimanje odgovornosti kako u samom procesu realizacije, tako i u odnosu na rezultate. To je najneophodniji uslov demokratije i civilnog društva.

19. Koji su mehanizmi eDemokratije?

Mehanizmi eDemokratije su servisi  eParticipacija www.euprava.me/eparticipacije i ePeticije „Glas građana“ www.epeticije.gov.me. 

Putem servisa eParticipacije građani mogu aktivno da učestvuju u kreiranju zakona i strateških dokumenata, davanjem komentara, inicijativa i sugestija u procesu konsultacija zainteresovane javnosti i javnih rasprava, dok servis ePeticije ,,Glas građana'' služi za podnošenje peticija za inicijative u nadležnosti Vlade Crne Gore za čije razmatranje je potrebno 3 000 glasova.

20. Kako građani mogu podnijeti peticiju?

Da biste podnijeli ili potpisali elektronsku peticiju, treba da budete državljanin Crne Gore sa biometrijskom ličnom kartom ili strani državljanin sa stalnim nastanjenjem u Crnoj Gori i ličnom kartom za strance.

Peticije se podnose vrlo jednostavno u tri koraka: unose se lični podaci, naziv i tekst peticije i bira nadležno ministarstvo. 

Ukoliko je korisnik ispravno unio svoje podatke od sistema dobija email sa detaljnim informacijama o peticiji koja je „kandidovana“, kao i informacijama o proceduri koja slijedi u procesu validacije peticije.

21. Kako građani mogu učestovati u javnim raspravama o strateškim dokumentima?

Unaprijeđeni sistem eParticipacije-elektronski servis za javne rasprave o strateškim dokumentima i zakonim koje donosi Vlada Crne Gore, na Portalu eUprave (http://www.euprava.me/eparticipacije), u funkciji je od 18. marta 2019.

Putem ovog servisa građani mogu aktivno da učestvuju u kreiranju zakona i ostalih strateških dokumenata, a mogu i iznositi mišljenja i stavove u javnim raspravama. Ovaj sistem objezbjeđuje proaktivno učešće građana u društvenim procesima i donošenju odluka bitnih za njihov život i život društvene zajednice. 

22. Sta je upravni postupak?

Upravni postupak je skup procesnih pravila po kojima postupaju javnopravni organi, kad neposredno primjenjujući propise, odlučuju u vezi donošenja upravnih akata i preduzimaju druge upravne aktivnosti u upravnim stvarima. Cilj vođenja upravnog postupka je ostvarivanje zaštite prava i pravnih interesa fizičkih i pravnih lica ili drugih stranaka, kao i zaštita javnog interesa. Ovaj cilj se ostvaruje kroz primjenu procesnih pravila, od strane ovlašćenog službenog lica, kada odlučuje o ostvarivanju prava, obaveza lili pravnog interesa stranaka u upravnom postupku. Cilj upravnog postupka je istovremeno i zaštita javnog interesa, koje po službenoj dužnosti štiti ovlašćeno službeno lice kada primjenjuje pravila postupka. 

23. Šta je GSB?

JISERP ili popularnije GSB  je jedinstveni informacioni sistem za elektronsku razmjenu podataka preko kojeg organi, odnosno drugi subjekti razmjenjuju podatke iz elektronskih registara koje vode i informacionih sistema kojima upravljaju u skladu sa zakonom. 
Ministarstvo javne uprave u saradnji sa UNDP-em, a uz finansijsku podršku Evropske unije, je  radilo na uspostavljanju jedinstvenog informacionog sistema za elektronsku razmjenu podataka koji se popularno naziva GSB i skraćeno JISERP.

Ovaj jedinstveni informacioni sistem za elektronsku razmjenu podataka omogućava da organi, odnosno drugi subjekti razmjenjuju podatke iz elektronskih registara koje vode i informacionih sistema kojima upravljaju. 

Zahvaljujući ovom sistemu neće biti potrebe da građani i privreda donose potvrde i dokumenta koje izdaju drugi organi državne uprave, jer će se podaci razmjenjivati po službenoj dužnosti shodno Zakonu o upravnom postupku. Na ovaj način se  štedi vrijeme i novac građana koji više ne moraju da lično donose razne vrste potvrda kao dokaz da su upisani u neki registar ili slično.